2016/10/01

Pride filmerako azpitituluak

Pride, Galesen kokatua,  LGTB eta langile mugimenduen arteko gorabeherak jorratzen duen 2014ko filma interesgarria da. Institutuetan LGTB gaia lantzeko ikasleekin ikusten ohi den filma izanik pozgarria da Arantzak euskarazko azpitituluak osatu eta Azpitituluak.com web orriaren bidez eskaini izana.


Horrek aukera ematen du jatorrizko bertsioa ikusteko euskarazko azpititulurekin. Horretarako lehen aipatutako web orritik rar formatuko fitxategia deskargatu, bertatik srt formatuko azpitituluak erauzi eta  DVD edo dena delako iturria VLC, Totem edo bestelako erreproduzigailuarekin ireki eta zehaztuko diogu azpitituluen fitxategia non eta zein den.

VLC erreproduzigailuan azpitituluen fitxategiaren kokalekua markatzeko bidea
Totem (Ubuntu bideoak) erreproduzigailuan

2016/09/27

Nola instalatu Luberri 16.04 (Systemback)

Luberri 16.04 hainbat berritasun ditu eta horietako bat erremasterizazio sistema da. Luberri 14.04k Remastersysen oinordekoa den PinguyBuilder erabili du, zeinak Ubunturen instalatzailea den Ubiquity  erabiltzen du; 16.04k, ordea, Systemback erabiltzen du zeinak bere instalatzaile propioa duen.

Instalazioa aurreko sistemarekin baino askoz azkarrago egiten da (bost-hamar minutuan) baina kontuan izan behar da Ubiquitik -aurreko instalatzaileak, alegia- une batean diskoaren partizioak sortu edo aldatzeko aukera ematen duela eta Systemaback-ek ez. Systembacken bidezko instalazioa hasi aurretik partizioak eginak egon behar dute.
Hartara, bi kasu bereiziko ditugu: Linuxerako partizioak eginak dituen ekipoarena -aldez aurretik Linuxa instalatuta zeukalako- eta Linuxerako partiziorik ez duena.

Instalazioa hasi aurretik informazioa (argazkiak, dokumentuak...) kanpoko unitate batera kopiatzea edo mugitzea komeni da. Irakurri mezuaren bukaerako oharrak egoera bereziak identifikatzeko.


Instalazioa (edozein kasutan)

1- ISO irudia deskargatu eta haren bidez abio-USBa sortuko dugu Aplikazioak>Sistemaren tresnak>Administrazioa>Abio-disko sortzailea

2- Abiatu ordenagailua abio-USBaren bidez. Gehienetan F12 sakatuta piztean (begiratu zure modeloan).

3- Systembacken menuan bi modutara sartuko gara ekipoak partizioak eginak dituen ala ez kontuan hartuta:


Linuxerako partizioa(k) dituen ekipo batean.

4- Agertzen den menuko bigarren aukera erabiliko dugu: Boot system installer



5- Idatzi administratzailearen izena (lehenengo letra maiuskulaz jarriko du). Orain izen bera maiuskularik gabe.  Administratzailearen pasahitza. New root password zurian utzi eta New hostname ipini ekipoaren izena: h ez den letra bat -Windows-en ordenagailu bat da eta Linuxen beste bat- eta ondoren ekipoaren etiketako zenbakia ad. u125368.



6- Orain instalaziorako erabiliko ditugun partizioak hautatu behar dugu. Bi kasu topatuko ohi ditugu: ext4 partizio bakarra edo bi (bat Linuxerako eta bestea home-rako). Bakarra badago hura, eta bi badaude 20GB ingurukoa hautatu eta muntatze puntua "/" markatu, formateatu markatuta, gezi zuzen berdea sakatu. Home partizioa badu ext4 partizio handia hautatu eta "home" muntatze puntua hautatu, formateatu markatu ala ez segun erabiltzaileen datuak mantendu nahi dituzun ala ez, eta sakatu gezi zuzen berdea. Next.




7- Instalazioa bukatzen denean itzali ekipoa betiko moduan. Une batean eskatuko dizu USBa ateratzeko.


Linuxerako partizioak ez dituen ekipo batean.

Ordenagailuan aurretik Linux ez bada egon instalazioa hasi aurretik sistema berria kokatzeko partizioak sortu behar ditugu.

4- Gonbidatu bezala saioa hasita, partizioak sortzeko aplikazioa abiatuko dugu: Aplikazioak>Sistemaren tresnak>Administrazioa>Gparted.

5- Aplikazio honetan tokia egin behar dugu Linuxerako; normalean Windowseko datuen partizioa txikiagotuta eta geratzen den espazioan:
-  4 GB  inguruko bat Linux-swap formatukoa.
-  20 GB inguruko bat eta ext4 formatukoa Linux sistemarako.
-  beste ext4 formatuko partizioa home-rako, hau da erabiltzaileen informazioa eta ezarpenak gordetzeko.
Ez dute zergatik primarioak izan behar. Arazoak ematen badigu partizio kopuruagatik sortutakoak kendu eta  libratutako espazioa osoarekin "extended" partizioa sortuko dugu aurretik extended horretan aurreko hiruak sortzeko.



Hori eginda itxi Gparted eta ireki Systemaback (Aplikazioak>Sistemaren tresnak> Administrazioa > Systemback eta bertan System install egin. Hurrengo urratsak aurreko ataleko berberak dira (4.) hemendik aurrera.



Instalatu ondoren

1- Piztu

2- Ireki saioa administratzailearen izena eta pasahitzarekin.


3- Portatila bada konektatu wifia. Wifi konexioa lotu ondoren erretiluko wifi ikonoa klika eta Editatu konexioak... sakatu,  Orokorra fitxan  eman baimena konektatzeko erabiltzaile guztiei.




4- Ordenagailua domeinuan sartu: Aplikazioak>Sistemaren tresnak>Administrazioa>Domeinuan sartu.


Administratzailearen pasahitza eman. Domeinutik atera, Left domain. Domeinuan sartu zure ikastetxeko domeinuaren izena jarri eta  Join domain. Domeinuko administratzailearen izena eta pasahitza jarri. Pausu hau egin behar da nahiz eta zure ikastetxeko USBa erabili.


5- Sareko inprimagailuak gehitu.


Zure ikastetxeko ISO irudia prestatu

Behin Luberri ikastetxean instalatuta komeni da ikastetxerako erremasterizazio propio bat egitea. Batetik software egokitzen ahal da (instalazioak, desinstalazioak) eta, batez ere, egokitu behar da zerbitzariko karpeta partekatuen mapeatzea.

1-  Sistema abiatzean zure ikastetxeko sareko zerbitzariak konpartitzen dituen karpetak (EAEko ikastetxe publikoen kasuan: orokorra, irakasleak, ikasleak, administrazioa...) mapeatzeko pam_mount.con.xml fitxategia editatu behar dugu. Horretarako terminalean (Crtl+Alt+T) agindu hau itsatsi:



behin irekitzen denean bilatuko dugu
<pam_mount>
<!-- Volume definitions -->

eta azpikoaren antzeko testu zati bat agertuko da. Bertan definituko dugu nori -zein talderi- zer karpetak mapeatu behar zaizkion. Zure ikastetxea EAEko eskola publikoen sarekoa bada aski izango dugu bi terminoa aldatzen agertzen diren toki guztietan: batetik domeinua izendatzen duen H013157 izenaren ordez zure ikastetxekoa jarri; bestetik zure ikastetxeko zerbitzariaren IPa jarri behar duzu XX.XX.XX.XX agertzen den tokietan. Aldaketok egin ondoren gorde fitxategia.



Berrabiarazi ordenagailua eta probatu erabiltzaile mota guztiek muntatzen dutela dagozkien zerbitzariko karpetak.

2- Behin domeinuan dagoela eta partekatutako karpetak ondo muntatzen duela, ekipo hau zure ikastetxeko eredua izango da erremasterizazio baten bidez. Erremasterizazioa egiteko Systemback aplikazioa abiatuko duzu: Aplikazioak>Sistemaren tresnak>Administrazioa> Systemback.

Menuan Live system create hautatu. Proposatzen dizu irudia /home karpetan gordetzea, ados. Irudiari izena jarri, adibidez, KarrantzaLH_16.04.01, eta Create new sakatu. Minutu batzuetan sblive luzapena duen irudia egina egongo da.

3- Irudiarekin abio-USBa sortzeko Create ISO klikatu eta sortzen duen ISO horrekin abio-USBa sortu betiko moduan, alegia, Aplikazioak>Sistemaren tresnak>Administrazioa>Abio-disko sortzailea.  Systemback-ek badu abio-USBak zuzenean sortzeko sistema propioa (Write target) baina ez sortzen dituen USBek batzuetan ez dute funtzionatzen.

Behin zure distribuzioko USBa duzunean harekin abiatuta Systemback-en menua agertuko zaizu eta goian adierazi bezala jokatu behar duzu, sistemak Linuxerako partizioa(k)  d(it)uen ala ez kontuan harturik. Ez ahaztu USBari bertsioaren izena duen pegatina bat jartzen.


Oharrak
  • Luberri_eskolarako_16.04.01 erremasterizazioa 64 biteko sistema da, beraz, ez dabil 32 biteko prozesadorea duten ordenagailuetan (EAEko eskola publikoetako Lenovo Ideapad txikiak eta Matxinsalto pistatxoak). Hauentzat 32 biteko bertsio bat prestatuko dut datozen asteetan.
  • "home" matenduta -formateatu gabe- egiten diren instalazioetan kontuan eduki behar da likewise-openek bere izeneko karpeta bat sortzen zuela home direktorioan bertan domeinuko karpeta eta haren erabiltzaileenak gordetzeko. PBIS-openekin, ordea, karpeta horrek "local" du izena, beraz, erabiltzaile zaharrari karpeta berria esleituko dio. Hori dela eta sistema zaharretik informazioa atera behar da 16.04 instalatu baino lehen (edo ondoren karpeta zaharretik berrira pasa eta sudo chown -R aginduaren bidez jabea esleitu). 
  • Momentuz ez dut lortu -eta ez du ematen epe motzean lortuko dudanik- Smart Board arbelaren kontrolatzaileak eta aplikazioak instalatzea. Beraz, arbel digitalarekin erabili behar diren ekipoetan hobe Luberri_14.04 bertsioa mantentzea.

2016/09/23

Firefox 49k hobekuntzak ekarri ditu irakurtzeko ikuspegian

Eskuragarri dago Firefox 49 bertsioa.
Hainbat aldaketa ekarri ditu (ikusi denak) baina bat nabarmentzeko modukoa:
irakurtzeko ikuspegian hobekuntzak egin dituzte.

Irakurtzeko ikuspegia helbide barraren ezker aldean agertzen da, hainbat web orritan eta testuaren irakurketa errazten du:


Ondoko irudietan ikus ditzakegu orri baten ikuspegi arrunta eta orri beraren irakurtzeko ikuspegia, non zutabeak, irudiak eta irakurketa oztopatzen duten elementu guztiak ezkutatzen diren.

49 bertsioan irakurtzeko ikuspegiaren menuaren aukerak zabaldu dituzte. Orain fondo zuria edo beltza eta letraren tamainaz gain testu-zutabearen zabalera eta lerroarteko espazioa ere moldatzeko aukera izango dugu.
Horretaz gain testua entzuteko aukera gehitu diote. Bertan hizkuntza eta irakurketaren abiadura egokitu daitezke.

Irakurtzeko ikuspegiaren testu aukerak

Erabiltzen duen TTSa R2D2 errobota baino askoz argiagoa ez da eta euskara ez da ageri aukerako hizkuntzen artean baina atzerriko testuak irakurtzeko interesgarria izan daiteke, batez ere hizkuntzak ikasten dabilenarentzat.
Euskarazko testuak irakurtzeko ordea Irakurle digitala gehigarria erabiltzea dago aukeran,  web orri guztietan erabili daiteke eta TTSaren kalitatea Irakurtzeko ikuspegiarena baino askoz hobea da.

Irakurtzeko ikuspegiaren TTS aukerak
Irakurtzeko ikuspegi hau irakasleek kontuan hartzeko modukoa da bai eurek testuak irakurtzeko, arbel digitaletan erakusteko eta bai ikasleei gomendatzeko, izan ere Internet da gaur egun edukien iturri garrantzitsu bat gure ikasgeletan. Kontuan izan behar da ere irakurtzeko ikuspegi hau bereziki interesgarria dela ikusteko edo irakurtzeko zailtasunak -dislexia- dituzten ikasleentzat.